PCOS: simptomat që nuk duhen injoruar

Çfarë është PCOS, me një paragraf

PCOS (Sindromi i Vezores Polikistike) është një çrregullim hormonal në të cilin ovaret prodhojnë më shumë androgjenë sesa duhet, dhe folikulat brenda tyre nuk piqen siç do të duhet. Rezultati është një kombinim i çrregullimeve të ciklit, akneve, rritjes së qimeve, ndonjëherë problemeve me peshën, dhe vështirësive me shtatzaninë. Prek rreth 1 në 10 gra në moshë riprodhuese. Nuk do të thotë që do të ndjesh çdo simptomë.

Simptomat që nuk duhen injoruar

Kërko konsultë gjinekologjike nëse ke dy ose më shumë nga këto:

• Cikël i parregullt. Më pak se 8 cikle në vit, ose periudha që zgjasin më shumë se 35 ditë.
• Akne që nuk reagon ndaj produkteve të zakonshme, sidomos në mjekër dhe nofull.
• Rritje qimesh në fytyrë, gjoks, ose stomak.
• Rënie flokësh në modelin tipik mashkullor (zonat ballore).
• Rritje peshe pa ndryshim ushqimi, sidomos rreth belit.
• Vështirësi për të mbetur shtatzënë më gjatë se një vit.
• Lodhje e thellë dhe ndryshime humori të dukshme.

Asnjë nga këto vetëm nuk do të thotë PCOS. Kombinimi e bën diagnozën të mundshme, dhe diagnoza është e rëndësishme.

Pse diagnoza e hershme është e rëndësishme

PCOS i pakontrolluar rrit riskun për:

• Diabet i tipit 2. Deri në gjysma e grave me PCOS zhvillojnë rezistencë ndaj insulinës.
• Probleme kardiovaskulare në moshë të mesme.
• Endometrium të trashur me kohë (kur cikli mungon për muaj).
• Vështirësi në fertilitet kur planifikohet shtatzania.

Diagnoza nuk do të thotë se do të fillosh ilaqe menjëherë. Do të thotë se di me çfarë ke të bësh, dhe që planin e ndjekjes po e bën me të dhëna, jo me intuitë.

"Diagnoza nuk do të thotë trajtim me ilaçe gjithmonë. Do të thotë që planin e ndjekjes po e bën me të dhëna, jo me intuitë."

Si bëhet diagnoza, në tre hapa

Hapi 1: Anamnezë dhe ekzaminim klinik

Konsulta e parë zgjat rreth 30 minuta. Diskutohet cikli, simptomat aktuale, historia familjare, pesha, dhe tensioni. Vlerësohen shenjat klinike të hiperandrogjenizmit (akne, qime).

Hapi 2: Ekografi transvaginale

Vlerëson numrin e folikulave (zakonisht më shumë se 12 për ovare në PCOS), volumin ovarian, dhe trashësinë e endometrit. Nuk është dhimbshme dhe zgjat 10 deri 15 minuta.

Hapi 3: Bilanci hormonal bazë

Analiza gjaku për: testosteron i lirë, DHEA-S, LH, FSH, prolaktinë, TSH, glukozë në agjërim, dhe HbA1c. Disa nga këto bëhen në ditë specifike të ciklit; orari caktohet pas konsultës së parë.

Diagnoza e plotë vendoset kur përmbushen 2 nga 3 kriteret e Roterdamit: cikël i parregullt, hiperandrogjenizmi (klinik ose laboratorik), dhe morfologji ovariane polikistike në ekografi.

Çfarë vjen pas

Plani i trajtimit gjithmonë personalizohet. Ai varet nga simptomat tua dhe nga ajo që do të arrish:

• Rregullimi i ciklit dhe kontrolli i akneve: kontraceptivë oralë të kombinuar, ose alternativa hormonale të tjera.
• Rritja e fertilitetit: ndjekje gjinekologjike specifike, ndonjëherë induksion ovulacioni.
• Rezistenca ndaj insulinës: metformin plus ndryshime të ushqyerit dhe lëvizjes.
• Pothuajse gjithmonë: ndryshime të vogla të jetesës, që janë më efektive sesa ilaqi vetëm.

Paketa PCOS në Luna përfshin gjithë testet e mësipërme në një vizitë, plus konsultën me interpretim. Pas saj, e di nëse ke PCOS, çfarë lloji, dhe ke një plan për të vazhduar.

Dr. Denisa Golemi, Mjeke Obstetër Gjinekologe
Luna Clinic, Tiranë